Phân tích: Con Cò của Chế Lan Viên

Loading...

      Tình mẹ con thiêng liêng mà gần gũi đối với con ngừơi đã từ lâu trở thành đề tài cho thi ca nhạc họa  Đông Tây kim cổ  mà không bao giờ cũ , không bao giờ thôi quyến rũ người đọc .

     Chế Lan Viên góp thêm tiếng nói độc đáo và đặc sắc của mình  vào đề tài trên  bằng cách phát triển  những câu ca dao quên thuộc nói về con cò để ca ngợi tình mẹ và lời ru đối với cuộc sống  của con người Việt Nam .

      Nhà thơ Chế Lan Viên  viết bài thơ Con cò vào năm 1962 , in trong tập Hoa ngày thường , chim báo bão ( 1967) . Bài con cò mang âm điệu đồng dao , nhịp thơ và giọng thơ thâm vào hồn ca dao , dân ca một cách đằm thắm , nhẹ nhàng . 51 câu thơ tự do , câu ngắn nhất 2 chữ , câu dài nhất 8 chữ , đan xen, kết chuỗi thành lời ru  ngân nga , ngọt ngào , biểu hiện tình thương và ước mơ của người mẹ đối với con thơ !

con cò

     Mở đầu bài thơ là hình ảnh người mẹ bế con thơ trên tay , cất lời ru bài Con cò  bay lả bay la … “ Con cò mà đi ăn đêm …” Nhìn con thơ  Con còn bế trên taycon chưa biết con cò , mà lòng mẹ dào dạt tình thương . Mẹ thương con cò trong ca dao lận đận ; mẹ dành cho con bao chăm chút yêu thương . Con được sống yên vui hạnh phúc trong lòng mẹ :

Cò một mình cò phải kiếm lấy ăn

Con có mẹ con chơi rồi lại ngủ .

    Mẹ đã dành cho con thơ tất cả . Cánh tay dịu hiền của mẹ . Lời ru câu hát êm đềm của mẹ . Dòng sưã  ngọt ngào của mẹ . Những hoán dụ nghệ thuật ấy đã hình tượng tình mẫu tử bao la . nhịp thơ cũng là nhịp võng , nhịp cánh nôi nhẹ đưa , vỗ về ;

Ngủ yên ! ngủ yên ! ngủ yên !

Cành có mền , mẹ đã sẵn tay nâng !

Trong lời ru của mẹ thấm hơi xuân !

Con chưa biết con cò con vạc.

Con chưa biết những cành mền mẹ hát

Sữa mẹ nhiều con ngủ chẳng phân vân .

    Điệp ngữ ngủ yên , con chưa biếtCon cò  láy đi láy lại nhiều lần làm cho giọng thơ trở nên đầm ấm , ngọt ngào thiết tha dìu dịu chan chứa hạnh phúc yêu thương

     Chuyển sang đoạn 2 là lời mẹ ru con ngủ yên ngủ ngon : Ngủ yên ! Ngủ yên ! Ngủ yên ! Ngắm nhìn con thơ ngủ mà lòng mẹ dào dạt mong ước . Con sẽ lớn khôn , con đến trường đi học .

Con khôn lớn , con theo cò đi học

Loading...

Cánh trắng cò bay theo gót đôi chân .

   Mai sau lớn lên con sẽ làm thi sĩ . Cuộc đời con nhiều sáng tạo , mải miết chuyên cần  bay hoài  không nghỉ . Hình ảnh cánh cò trắng bay …thể hiện ước mơ đẹp của mẹ hiền về cuộc đời tương lai của con . Con sẽ nối chí cha . Một câu hỏi khẻ thốt lên trong lòng mẹ hiền :

Lớn lên , lớn lên , lớn lên …

Con làm gì ?

Con làm thi sĩ  !

Cánh cò trắng lại bay hoài không nghỉ

Trước hiên nhà

Và trong hơi mát câu văn …

    Ở khổ thơ cuối , tiếng ru con tiếng hát của mẹ hiền cất lên dìu dặt , mênh mang . Mẹ nghỉ về cuộc đời của con mai sau , và tình thương yêu của cha mẹ . Như một lời nguyền của mẹ :

Dù ở gần con

Dù ở xa con

Lên rừng xuống bể ,

Cò sẽ tìm con

Cò mãi yêu con

Con dù lớn vẫn là con của mẹ

Đi hết đời lòng mẹ vẫn theo con .

     Chữ  chữ vẫn được điệp lại , ý thơ được khẳng định , tình mẫu tử bền chặt , sắt son . Có gì cao hơn núi , có gì sâu hơn biển  và có gì bao la bằng lòng mẹ thương con .

     Phần cuối , lời thơ thấm đượm chất triết lí trữ tình . Nghỉ về con cò trong ca dao ,nghỉ về cuộc đời con mai sau , người mẹ nghỉ về thân phận , số phận những con cò nhỏ bé , đáng thương , trong cuộc đời :

À ơi !

Một con cò thôi ,

Con cò mẹ hát

Cũng là cuộc đời

Vỗ cánh qua nôi .

    Phải chăng người mẹ hiền đang bâng khuâng về câu hát : Có xáo thì xáo nước trong – Đừng xáo nước đục đau lòng cò con  ?  Thác trong còn hơn sống nhục , ấy là ý vị  cuộc đời  đáng thương  , đáng trọng xưa nay .

    Bài thơ con cò là một bài thơ có đề tài nhỏ  nhưng mang ý nghĩa sâu sắc  : ca ngợi tình mẫu tử bao la  và những ước mơ về con thơ  của mẹ hiền , nói lên tình thương cuộc đời rất nhân hậu và nhân tình . 

Loading...