Phân tích bài thơ Ánh trăng ( cực hay)

Loading...

    Trăng là đề tài muôn thuở của thi ca . Với ánh sáng hiền diệu , với chu kì tròn khuyết lạ lùng , trăng đã gợi cho các thi nhân cổ kim nhiều ý tưởng sâu xa .  Nguyễn Duy là nhà thơ lớn lên từ đồng quê , trăng như một ám ảnh . Rồi xê dịch với thời gian , và không gian , trăng vẫn theo đuổi nhà thơ và thế là thành thơ , thành triết lí …

Bài  thơ “ Anh trăng ” được viết theo thể thơ  năm chữ , nhịp điệu  linh hoạt  để thể hiện sự vận động  của không giạn , của thời gian . Nếu như trong bài thơ “ Tre Việt Nam ” Câu thơ lục bát  có khi được tách ra  thành 2 hoặc 3  dòng thơ để tạo nên  hiệu quả  nghệ thuật  biểu đạt  gây ấn tượng , thì bài thơ “ Anh trăng ” này lại có  một nét mới . Chữ đầu  của dòng  thơ , câu thơ không  viết hoa . Phải chăng nhà thiơ muốn  cho cảm xúc được dào dạt  trôi theo dòng chảy của thời gian kỉ niệm ?

the moon light

           Hai câu thơ đầu  nhà thơ nói về  vầng trăng của tuổi thơ  và vầng trăng của  thời chiến tranh .            

Hồi nhỏ sống với  đồng

với sông rồi với bể

          Vầng trăng tuổi thơ trải rộng  trên một không gian  bao la . Hai câu thơ 10 tiếng , gieo vầng lưng ( đồng – sông ) , từ “ với ” được điệp lại 3 lần  nhằm diễn tả  một tuổi thơ đi nhiều , được hạnh phúc  cảm nhận những vẻ đẹp kì thú của thiên nhiên , từng được ngắm trăng trên đồng quê , ngắm trăng trên dòng sông  và ngắm trăng trên bãi bể . Ta thấy hồi ức được kể lại  bằng hình ảnh . Hình ảnh  chuyển rất nhanh , cái hay là bằng hình ảnh không gian đã diễn tả được  sự vận động của thời gian .

    Hai câu thơ tiếp theo nói về  thơì  chiến tranh , vầng trăng của người lính , trăng đã thành tri kỉ .

Hồi chiến tranh ở rừng

Vầng trăng thành tri kỉ

   Tri kỉ là biết người biết mình , bạn tri kỉ là người bạn rất thân , hiểu biết mình . Trăng với người lính , với nhà thơ  trong những năm ở rừng  thời chiến tranh đã trở thành đôi bạn tri kỉ . Người chiến sĩ nằm ngủ dưới trăng , giữa rừng khuya sương muối , người chiến sĩ đứng chờ giặc tới . Con đường hành quân của người lính  nhiều đêm đã trở thành  con đường dát vàng . Trăng đã chia sẻ  ngọt bùi hân hoan trong niềm vui thắng trận  với người lính tiền phương . Đất nước đã trải qua  những năm dài máu lửa , trăng với anh bộ đội đã vượt lên  mọi tàn phá hủy diệt  của bom đạn quân thù .  Thật thú vị khi đọc  những vầng thơ của Nguyễn Duy  vì nó đã mở ra  trong lòng  nhiều người  một trường liên tưởng .

Hồi chiến tranh ở rừng

Vầng trăng thành tri kỉ

   Sang khổ thơ thứ 2  như một lời nhắc nhở của tác giả  về những năm tháng  gian lao đã  qua của cuọc đời người lính  gắn bó với thiên nhiên , với đất nước  bình dị , hiền hậu . Bằng nghệ thuật ẩn dụ , so sánh  nhà thơ làm nổi bật chất trần trụi , chất hồn nhiên  của người lính  những năm tháng ở rừng . Đó là cốt cách của các anh .

Trần trụi với thiên nhiên

hồn nhiên như cây cỏ

ngỡ không bao giờ quên

cái vầng trăng tình nghĩa

  Vầng trăng là biểu tượng  của những ăm tháng ấy , đã trở thành vầng trăng tri kỉ ,  vầng trăng tình nghĩa , ngỡ như  không bao gì có thể quên . Một ý thơ  làm động đến  tâm hồn như một thức tỉnh lương tâm đối  với những kẻ vô tình .

Loading...

    Sự  thay đổi của lòng người  thật đáng sợ . Hoàn cảnh sống thay đổi  con người dễ thay đổi , có lúc trở  nên vô tình , có kẻ dễ trở thành “ ăn ở bạc ”. Từ ở rừng , sau chiến tranh  trở về   thành phố  được  sống sung sướng  ở buynh đinh cao ốc , quen ánh điện cửa gương , vầng trăng tri kỉ – vằng trăng  tình nghĩa đã bị  người lãng quên  dửng dưng . Cách so sánh  của tác giả  làm chột dạ  nhiều người .

Từ hồi về thành phố

quen ánh điện cửa gương

vầng trăng đi qua ngõ

như người dưng qua đường

   Trăng được nhân hóa lặng lẽ đi qua đường , trăng như người  dưng đi qua  chẳng còn ai nhớ ,  chẳng còn ai hay . Những câu thơ rất bình dị , giọng thơ thầm thì như trò chuyện , giải bày tâm sự  cho nên chất trữ tình  của thơ trở nên sâu lắng chân thành .

    Cũng như dòng sông có thác ghềnh , quanh co uốn khúc . Cuộc đời người  cũng có những biến động li kì . Ghi lại một tình huống “ Cuộc sống thành thị ” của những con người  mới ở rừng về thành phố , nhà thơ chỉ sử dụng 4 câu thơ  20 từ . Các từ “ Thình lình ”, “ vội ”, “ Đột ngột ” gợi tả tình thái đầy biểu cảm

Thình lình đèn điện tắt

phòng buyn đinh tối om

vội bật tung cửa sổ

đột ngột vầng trăng tròn

Trăng xưa đã đến với người , vẫn tròn , vẫn đẹp , vẫn thủy chung với mọi người , mọi nhà , với thiên nhiên , với người lính . Người ngắm trăng rồi suy ngẫm bâng khuâng

ngửa mặt lên nhìn mặt

có cái gì rưng rưng

như là đồng là bể

như là sông là rừng.

Hai chữ “ mặt ” trong đoạn thơ . Mặt  trăng . mặt người  cùng “ Đối  diện đồng tâm”. Trăng  chẳng nói , trăng chẳng trách , thế mà người lính cảm thấy   “ có cái gì rưng rưng ” . “ Rưng rưng ”  nghĩa là vì xúc động , nước mắt đang ứa ra , sắp khóc . Giọt nước mắt  làm cho lòng người  thanh thản lại , cái tốt  lành hé lộ , bao kỉ niệm  đẹp một đời người ùa về , tâm hồn gắn bó , chan hòa với thiên nhiên , với vần trăng xưa , với đồng với bể , với sông , với rừng , với quê hương đất nước . Cấu trúc câu thơ song hành , với biện pháp tu từ so sánh , với điệp ngữ  cho thấy ngòi bút  của Nguyễn Duy  thật tài hoa . Ta thấy đoạn  thơ  hay ở chất thơ  bộc bạch chân thành , ở tính biểu cảm , ở hình tượng và cảm xúc . Từ ngôn ngữ hình ảnh đi vào lòng người , khắc sâu điều nhà thơ muốn tâm sự  với chúng ta  một cách nhẹ nhàng , thấm thía .

       Khổ thơ cuối mang tính hàm nghĩa độc đáo , đưa tới chiều sâu  tư tưởng triết lí .

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi người vô tình

ánh trăng im phăng phắc

đủ cho ta giật mình .

Tròn vành vạnh là trăng rằm , một vẻ đẹp viên mãn . Im phăng phắc là im như tờ , không một tiếng động nhỏ . Vầng trăng cứ tròn đầy  và lặng lẽ “ kể chi người vô tình ”

Là biểu tượng  của sự bao dung độ lượng , của nghĩa tình thủy chung trọn vẹn , trong sáng  mà không hề đòi hỏi đền đáp . Đó cũng chính là  phẩm chất cao cả  của nhân dân  mà Nguyễn Duy  cũng như  nhiều nhà thơ  cùng thời đã phát hiện và cảm nhận  một cách sâu sắc  trong thời chiến tranh chống Mỹ .

    Anh trăng là bài thơ hay  của Nguyễn Duy . Qua bài thơ tác giả  tâm sự với người đọc  những sâu kín nhất  nơi lòng mình. Chất triết lí thâm trầm  được diễn tả  qua hình tượng “ ánh trăng ” đã tạo nên giá trị tư tưởng và nghệ thuật  của bài thơ. Không nên sống vô tình . phải thủy chung trọn vẹn , phải ngiã tình sắt son  với bạn bè , đồng chí , nhân dân . Đó là điều mà Nguyễn Duy nói thật hay, thật cảm động qua bài thơ này .

Loading...